พระภิกษุนั่งรับบิณฑบาตผิดพระวินัยหรือไม่

นุช รัตนสิทธิ์ ถาม

กราบเรียนถามอาจารย์ค่ะ

1) ตอนเช้าพระที่ไปนั่งบิณฑบาตรอยู่ใกล้ๆ ป้ายรถเมล์ หรือหน้าตลาดผิดพระวินัยไหมค่ะ (แถมมีคล้ายๆ ถุงปุ๋ยเตรียมมาบรรจุของ วางอยู่ข้างๆ อีกค่ะ ถุงเต็มแล้วก็ยังไม่ยอมไป)

2) ถ้าผิด เราชาวพุทธสมควรที่จะไปบอกตำรวจมาจับไหมค่ะ หรือควรทำอย่างไรดีค่ะถึงจะช่วยกันรักษาศาสนาเอาไว้ได้ ฯลฯ

ตอบ

การที่พระท่านนั่งรับบิณฑบาต ไม่มีความผิดครับ จะนั่ง จะยืนนิ่งอยู่ หรือจะเดินไป ก็ได้ทั้งสิ้น ไม่มีสิกขาบทห้ามไว้, ประเด็นที่ว่า มีถุงปุ๋ยอยู่ข้างๆ เพื่อใส่ภัตตาหารบิณฑบาตนั้น ตามพระวินัยบัญญัตินั้น มีว่า

. . . “ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า เราจักรับบิณฑบาตจดเสมอขอบบาตร (ไม่รับบิณฑบาตจนล้น)ฯ”

หมายความว่า ตามธรรมเนียม พระสงฆ์เราจะรับบิณฑบาตเพียงเท่าที่จะรับได้เท่านั้น ไม่รับเกินกว่าบาตรของตน หากรับเกินกว่า ย่อมต้องอาบัติทุกกฏ (เสขิยวัตร โภชนปฏิสังยุต ข้อที่ ๔)

แต่ก็มีอีกสิกขาบทหนึ่ง มาใน โภชนวรรค บทที่ ๔ ว่า

. . . “อนึ่ง เขาปวารณาเฉพาะภิกษุผู้เข้าไปสู่ตระกูล ด้วยขนมก็ดี (ขนมสด) ด้วยสัตตุผงก็ดี (ขนมแห้ง) เพื่อนำไปได้ตามปรารถนา ภิกษุผู้ต้องการพึงรับได้เต็ม ๒-๓ บาตร ถ้ารับยิ่งกว่านั้นเป็นปาจิตตีย์ นำออกจากที่นั้นแล้ว พึงแบ่งปันกับภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นสามีจิกรรม (สิ่งที่สมควรกระทำ) ในเรื่องนั้นๆ”

หมายความว่า ในกรณีที่เจ้าภาพเขามีศรัทธาจะถวายขนม หรือของขบเคี้ยว จำนวนมาก ภิกษุพึงรับได้เต็มที่ไม่เกินกว่า ๓ บาตร และพึงแบ่งปันแก่ภิกษุรูปอื่นด้วย

จากทั้ง ๒ สิกขาบท ชี้ให้เห็นว่า พระภิกษุพึงรับบาตรเท่าที่จะฉันได้นั่นเอง หรือประสงค์จะรับมากถึง ๓ บาตรก็ได้ ถ้าเจ้าภาพเขามีศรัทธามาก และปรารถนาจะแบ่งปันแก่ภิกษุอื่น

ผมขอชี้แจงให้เข้าใจเพิ่มเติมว่า บางครั้ง เราอาจต้องดูเหตุผลพื้นฐานประกอบด้วย เช่น พระท่านเจ็บป่วยหรือไม่ ชราภาพจนเดินไม่ไหวหรือไม่ หรือในปัจจุบัน ในบางถิ่น พระภิกษุมีจำนวนน้อย แต่ผู้ประสงค์ถวายทานมีจำนวนมาก ด้วยเหตุนี้ บางครั้งพระภิกษุก็อาจรับเกินกว่าตนจะฉันได้ เพื่อโปรดญาติโยมไม่ให้ต้องเสียศรัทธา แต่จะต้องนำไปเพื่อเป็นประโยชน์แก่ภิกษุอื่น หรือกัปปิยการกที่ทำงานในวัด หาใช่ทิ้งขว้างให้เสียประโยชน์ไป หรือขายคืนร้านค้าอย่างที่พบเห็นกันในปัจจุบันครับ

---

– รัตนอุบาสก –
๑๗ ม.ค.๒๕๖๐