สังฆทาน-วน ได้บุญเหมือนทำสังฆทานด้วยไทยธรรมหรือไม่

มีญาติมิตรถามถึง การทำ “สังฆทาน-วน” หรือทางวัดนำเอาไทยธรรมที่ได้รับไปแล้ว กลับมาใช้ ให้โยมถวายซ้ำอีก แล้วให้ญาติโยมหยอดตู้ หรือถวายปัจจัยตามแต่ความศรัทธา ว่าได้บุญเหมือนการทำสังฆทานด้วยไทยธรรม หรือสิ่งของที่หาซื้อมาเองหรือไม่

ตอบ

สังทาน-วน คืออะไร ?

“สังฆทาน-วน” เทียบเท่ากับการที่เราถวายเงินแก่ทางวัดเท่านั้นครับ ไม่ใช่เป็นการถวายสิ่งของแต่อย่างใด ของสังฆทานที่นำมาเวียนซ้ำ เป็นเพียงสิ่งที่ขอยืมมาเข้าพิธี (พอให้เป็นพิธีเท่านั้น) ไม่ให้ต้องถวายด้วยมือเปล่าเท่านั้นเอง โดยแท้จริงคือ เราถวายเงินกับทางวัด การไปหยิบของๆ วัด มาประเคนให้วัดซ้ำ ไม่มีผลอะไรต่อกรรมนั้น เท่ากับว่า ผู้ถวายก็ได้บุญในส่วนถวายเงินหยอดตู้บริจาคเข้าวัดนั่นเอง

หรือพูดติดตลกว่า “ยืมของๆ วัดมา ยกจากทางซ้าย แล้วย้ายมาทางขวา” แล้วก็เอาเงินหยอดตู้ ทำบุญให้สบายใจ แล้วก็กลับบ้านไป

การถวายเครื่องไทยธรรม หรือสิ่งของแก่พระสงฆ์นั้น ตรงไปตรงมา คือ การหาซื้อเอาสิ่งของมาให้พระท่านได้ใช้ เข้าใจอย่างง่ายๆ คือ เราให้อะไรแก่ท่านได้ใช้สอย เราก็ได้บุญจากการให้สิ่งนั้นครับ ในกรณีนี้ เราให้สตางค์ ก็ได้บุญจากการให้สตางค์ / เราเอาของมาถวาย ก็ได้บุญจากการให้สิ่งของ

ถวายไทยธรรม บุญมากหรือน้อย ?

การถวายไทยธรรม จักได้บุญมากหรือน้อย ขึ้นต่อ 3 ฝ่าย คือ ฝ่ายผู้ให้ สิ่งของที่ให้ และฝ่ายผู้รับ

ฝ่ายผู้ให้

ในฝ่ายของผู้ให้ มีองค์ประกอบ 4 ประการ คือ

1. ปุพพเจตนา (เจตนาก่อนให้) กรณีการถวายสังฆทาน-วน หรือเอาของสังฆทานของวัด-มาถวายวัด ความตั้งใจขนขวายในการแสวงหาไทยธรรมไม่มี จึงได้บุญน้อย และได้บุญในส่วนของความตั้งใจในการบริจาคเงิน หยอดตู้ให้กับวัดเท่านั้น

2. มุญจนเจตนา (เจตนาระหว่างให้) ในขณะถวายสังฆทาน-วน ผู้ถวายย่อมรู้แก่ใจ ว่าไม่ใช่ไทยธรรมของเรา ที่นำมาถวาย เป็นการยืมวัดมาประเคนซ้ำในพิธีเท่านั้น ย่อมไม่อาจเกิดปีติสุข ว่าตนได้ให้สิ่งของแก่พระสงฆ์ได้

3. อปรเจตนา (เจตนาเมื่อให้สำเร็จแล้ว) ขณะที่ประเคนของแล้ว ผู้ให้ย่อมไม่รู้สึกถึงการได้ให้สิ่งของนั้นจริงๆ เพราะรู้ว่า ของนั้นไม่ใช่ของตน แต่เป็นของวัดอยู่แล้ว จะประเคนหรือไม่ ก็เป็นของวัดอยู่แล้ว ความสุขใจที่ได้ให้สิ่งของแก่ผู้รับคือพระสงฆ์ นำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อท่านจึงไม่มี

4. อปราปรเจตนา (เจตนาเมื่อระลึกถึงในภายหลัง) เมื่อเวลาผ่านไป หวนระลึกถึง ย่อมไม่อาจเกิดความสุขใจหรือบุญกุศล ที่ระลึกได้ว่า ได้ให้ไทยธรรมแก่สงฆ์ เป็นแต่ระลึกได้ว่า ได้บริจาคเงินให้แก่วัดเท่านั้น ของที่ถวาย สักแต่ว่าเป็นพิธีเฉยๆ ไม่ได้บุญอะไร

สิ่งของที่ให้

ในส่วนของไทยธรรม ไม่มีการถวายไทยธรรม หรือสิ่งที่สมควรบริโภคแก่พระภิกษุจริง การถวายสังฆทาน-วน เป็นเพียงเครื่องประกอบพิธี ไม่เกิดบุญ

เมื่อญาติโยมถวายเงินแก่วัด หรือหยอดตู้บริจาค ตามแต่ศรัทธา ย่อมได้บุญในส่วนของเงินบริจาคนั่นเอง

ฝ่ายผู้รับ

ในฝ่ายผู้รับ พระภิกษุในวัด ที่จัดให้มีสังฆทาน-วน ชื่อว่า ไม่ปฏิบัติตรงต่อความเป็นจริง เพราะหากทางวัดไม่ต้องการไทยธรรมเพราะมีมากเกินต้องการ ควรประกาศแจ้ง ว่าไทยธรรมมีเพียงพอแล้ว และบอกบุญญาติโยมเพียงว่า ถ้าต้องการช่วยเหลือกิจการของวัด สามารถกระทำได้โดยวิธีอื่น หาใช่นำไทยธรรมที่ได้รับถวายจากญาติโยมไปแล้ว นำกลับมาให้ญาติโยมประเคนซ้ำ แล้วบอกอยากทำบุญเท่าไรก็ให้ไปหยอดตู้ เป็นเหตุให้ไม่ตรงกับเจตนาของญาติโยม ที่ต้องการถวายเครื่องไทยธรรม โดยทางวัดอาจทำให้โยมหลงเข้าใจผิดไปว่า ตนได้ถวายไทยธรรมหรือสิ่งของแก่พระสงฆ์ไปแล้วจริงๆ ทั้งที่ตนไม่ได้ทำเช่นนั้น

วิชฺชา อุปฺปตตํ เสฏฺฐา ในบรรดาสิ่งที่เจริญงอกงามขึ้น ความรู้นั้นประเสริฐสุด (สํ.ส.๑๕/๒๐๖/๕๑)

รัตนอุบาสก
14 เมษายน 2567