ขอรับบุญ-บาปแทนกันได้หรือไม่ ?

ขอรับบุญ-รับบาปแทนกันได้ไหม

. . . ถ้าเราทำบุญร่วมกับเพื่อน แล้วขอให้เราได้รับบุญคนเดียวได้มั้ย หรือถ้าเราทำบาปร่วมกับเพื่อน เราจะขอรับบาปแทนเพื่อนได้หรือไม่

ตอบ

บุญ-บาปเป็นเรื่องของจิตใจ

. . . เรื่องความเป็นบุญหรือบาป เป็นเรื่องเริ่มต้นแต่ภายในจิตใจของเราครับ เช่น เมื่อเราทำบุญด้วยความตั้งใจ จิตของเราย่อมผ่องใสด้วยกำลังของกุศลที่ได้กระทำ , เช่นเดียวกัน เมื่อเรามีเจตนาทำบาป จิตของเราก็ย่อมเศร้าหมองไป ตามกำลังของอกุศลที่ได้กระทำลงไปเช่นกัน

. . . ฉะนั้น สภาวะจิตที่ดีขึ้นหรือแย่ลง ที่เกิดจากการกระทำของตนเอง หรือของบุคคลใดบุคคลหนึ่งเป็นผู้กระทำ ก็เป็นของเฉพาะตน ทำแทนกันไม่ได้ รับแทนกันก็ไม่ได้ , เราจะทำบุญแล้ว ให้ผู้อื่นรับแทนก็ไม่ได้ เราทำบาปแล้ว จะให้ผู้อื่นรับแทนก็ไม่ได้เช่นกัน

. . . ตรงนี้จะมีข้อที่พึงทำความเข้าใจต่อเรื่องของการอุทิศส่วนบุญ และการอนุโมทนาบุญ ดังนี้คือ

เมื่ออุทิศส่วนบุญ ผู้รับได้รับอย่างไร ?

ในการอุทิศส่วนบุญ เมื่อเราทำความดีมา แล้วเราอุทิศส่วนบุญให้ผู้อื่น เมื่อเขารู้ได้ เขาย่อมดีใจ และร่วมยินดีกับการกระทำบุญนั้น และยินดีที่เราให้บุญแก่เขา เรียกว่า การ “อนุโมทนาบุญ” ร่วมด้วย เป็นเหตุให้จิตของผู้รับการอุทิศส่วนบุญผ่องใสตามไปด้วย นี่ล่ะครับ เป็นเหตุให้เขาได้บุญตามเรา เพราะทำจิตให้ผ่องใสตามเรา

. . . เช่นเดียวกัน เมื่อเราทำบุญมา แล้วเราคิดถึงผู้อื่น อยากให้ผู้อื่นได้รับความสุขหรือบุญร่วมด้วย เรียกว่า การอุทิศส่วนบุญ ขณะนั้น เราก็ได้ทำบุญอีกชั้นหนึ่ง คือ นอกจากจะมีจิตผ่องใสจากการทำบุญมาก่อนแล้ว ก็ยังมีจิตผ่องใสยิ่งขึ้น จากการตั้งใจให้ความสุขหรือบุญแก่ผู้อื่นด้วย ฉะนั้น ขณะอุทิศส่วนบุญ ก็เป็นบุญเพิ่มขึ้นอีกอย่างหนึ่ง เรียกว่า “ปัตติทานมัยกุศล” ครับ

. . . ในทางตรงข้าม ถ้าคนอื่นทำบาปมา แล้วยกบาปให้เรา เมื่อจิตเราไม่ได้เศร้าหมองตาม เพราะเราไม่ได้ทำบาปนั้น บาปก็มาเป็นของเราไม่ได้ , แต่ในทางตรงข้าม ถ้าเรารู้ว่าเขาทำบาปมา แล้วมาบอกเราให้ร่วมยินดี (คือเขาอยากให้คนอื่นเห็นด้วย ร่วมยินดีกับการทำบาปนั้นด้วย) เขาก็เป็นบาปมากขึ้นที่คิดอย่างนั้น คือ ให้ความเศร้าหมองแก่ผู้อื่น เรียกว่า อุทิศบาปให้ผู้อื่น และหากเราอนุโมทนาในบาปนั้น คือ ยินดีในบาปนั้นร่วมด้วย เราก็จะบาปไปด้วยครับ

ทำบุญ-บาปให้ผู้อื่นได้ไหม ?

. . . โดยสรุป บุญและบาป เป็นสิ่งที่บุคคลต้องทำด้วยตนเอง กระทำเองด้วยใจ (หรือแสดงออกประกอบด้วยกายและวาจา) ทำแทนกันไม่ได้ , จากคำถาม ทำบุญกับเพื่อน แล้วจะขอรับบุญคนเดียวได้หรือไม่ ตอบว่า ไม่ได้ เพราะเมื่อเพื่อนร่วมทำบุญด้วย ก็มีจิตผ่องใสร่วมด้วยไปแล้ว บุญก็เกิดขึ้นกับเพื่อนในขณะนั้นไปแล้วครับ

. . . เช่นเดียวกัน เราทำบาปกับเพื่อน จิตเราและเพื่อนต่างก็เศร้าหมองไปแล้วด้วยกัน เป็นบาปไปแล้วเช่นกัน เราจะรับบาปนั้นไว้คนเดียวก็ไม่ได้ เพราะไปเปลี่ยนจิตเพื่อนให้กลับผ่องใสเหมือนกับไม่ได้กระทำบาปนั้น ก็ทำไม่ได้ครับ

อตฺตนา ว กตํ ปาปํ อตฺตนา สงฺกิลิสฺสติ ฯ

บุคคลทำกรรมชั่วเอง ย่อมเศร้าหมองเอง
ผู้มิได้ำ ย่อมบริสุทธิ์เอง

ความบริสุทธิ์และเศร้าหมองเป็นของเฉพาะตน ไม่มีใครอาจเปลี่ยนบุคคลอื่นให้บริสุทธิ์หรือเศร้าหมองได้

(ขุ.ธ. ๒๕/๒๒/๑๖ ขุ.ธ.อ. ๔๒ หน้า ๒๒๑ มมร.)

---

รัตนอุบาสก
17 พฤษภาคม 2567