Tag: วินัย

ถาม (18/2/60) เรื่องอุเบกขากับโสมนัส ในแง่การนำเกิด และการทำกรรมดี ดูเหมือนโสมนัสจะดีกว่า แต่ในการทำสมาธิ ทำไมอุเบกขากลับสูงกว่า เจริญพร ตอบ “การกระทำกุศลด้วยโสมนัสจิต ยินดีในการเจริญกุศล” ย่อมให้ผลสูงกว่า “การกระทำกุศลด้วยอุเบกขาจิต ซึ่งมีใจวางเฉย ไม่ยินดียินร้าย” กับ “การเสวยสุขเวทนาในฌาน แล้วมีจิตเป็นอุเบกขา ไม่ติดใจในสุขนั้น” ย่อมให้ผลสูงกว่า “การเสวยสุขเวทนาในฌาน แล้วมีปีติสุข ยินดีในความสุขนั้น” ครับ ธรรมใน ๒ เรื่องนี้แตกต่างกันนะครับ “ความยินดีในกุศล มีผลสูงสุด” กับ “ความมีใจวางเฉยต่อสุขและทุกข์ ย่อมมีผลสูงสุด” (โสมนัสสหคตัง มหากุสลจิตตัง เหนือกว่า อุเบกขาสหคตัง มหากุสลจิตตัง) และ (อุเบกขาเจตสิก ในมหัคคตจิต เหนือกว่า ปีติและสุขเจตสิก ในมหัคคตจิต) ถาม แสดงว่า คำว่าอุเบกขา ในการเจริญสติ ไม่ได้หมายถึงอุเบกขาเวทนาหรือ ? แต่เป็นจิตที่เป็นกลาง ตอบ ใช่ครับ การวางใจเป็นอุเบกขาในระหว่างปฏิบัติ หมายถึง…

“ผิดศีลหรือไม่ พระขับ-ขี่รถ ? ขอถามเป็นความรู้” ท่านเจ้าของคลิป ตั้งคำถาม เรื่องยาน ตามพระวินัย เรื่องยาน ตามพระวินัย มีพระบัญญัติว่า (วิ.ม.5/13/18) [14] “ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงไปด้วยยาน รูปใดไป ต้องอาบัติทุกกฏ” ต่อมามี อนุบัญญัติ (1) ว่า “ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตยานแก่ภิกษุผู้อาพาธ” ต่อมามี อนุบัญญัติ (2) ว่า “ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตยานที่เทียมด้วยโคตัวผู้ และยานที่ใช้มือลาก” ต่อมามี อนุบัญญัติ (3) ว่า “ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตคานหามมีตั่งนั่ง และเปลผ้าที่เขาผูกติดกับไม้คาน” สรุปความได้ว่า พระพุทธองค์อนุญาตพระภิกษุขึ้นยานพาหนะได้เมื่อเจ็บป่วย ถ้าไม่ป่วยแล้วขึ้นยานพาหนะ ต้องอาบัติ ในพระวินัยมีเท่านี้ครับ คำถามต่อมา แล้วพระภิกษุขึ้นยานพาหนะต่างๆ ในกรณีไม่ป่วยล่ะ ? เช่น ขึ้นรถเมล์ รถไฟ รถทัวร์ รถยนต์ส่วนตัว ขี่ม้า ฯลฯ ไปในกิจต่างๆ ล่ะ…

มีผู้ได้ดูคลิปจากอดีตมหาเปรียญคนหนึ่งกล่าวว่า “กะเทย หรือบัณเฑาะก์ ที่พระพุทธเจ้าทรงห้ามบวชเป็นภิกษุนั้น มีแต่เฉพาะผู้ถูกตอน (ขันที) ผู้มีเพศสภาพบกพร่อง ระบุเพศไม่ได้ และผู้มีสองเพศเท่านั้น”. . . ในพระไตรปิฎก และคัมภีร์อธิบายความพระไตรปิฎก กล่าวถึงเรื่องนี้ไว้อย่างไร จึงขอยกเอาข้อความในพระไตรปิฎก และอรรถกถา มาชี้แจงให้เกิดความเข้าใจ ดังนี้ ตอบ คำว่า กะเทย ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 ให้ความหมายว่า “คนที่มีอวัยวะเพศทั้งชายและหญิง, คนที่มีจิตใจและกิริยาอาการตรงข้ามกับเพศของตน เรามาเริ่มต้นศึกษาจากคุณสมบัติของผู้ต้องการจะบวช ดังนี้ สมบัติแห่งการอุปสมบท 5 ประการ 1. วัตถุสมบัติ (คุณสมบัติของผู้บวช) มี 4 ประการ เป็นชาย (มนุษย์ผู้เป็นชาย) มีอายุครบ 20 ปีบริบูรณ์ (นับแต่ปฏิสนธิมา) (วิ.ม.4/111/147, วิ.ม.4/141) ภาวรูป 2 : ภาวรูป แปลว่า รูปบอกความเป็นหญิงเป็นชาย มี 2 ชนิด…

มีญาติมิตรถามถึง การทำ “สังฆทาน-วน” หรือทางวัดนำเอาไทยธรรมที่ได้รับไปแล้ว กลับมาใช้ ให้โยมถวายซ้ำอีก แล้วให้ญาติโยมหยอดตู้ หรือถวายปัจจัยตามแต่ความศรัทธา ว่าได้บุญเหมือนการทำสังฆทานด้วยไทยธรรม หรือสิ่งของที่หาซื้อมาเองหรือไม่ ตอบ สังทาน-วน คืออะไร ? “สังฆทาน-วน” เทียบเท่ากับการที่เราถวายเงินแก่ทางวัดเท่านั้นครับ ไม่ใช่เป็นการถวายสิ่งของแต่อย่างใด ของสังฆทานที่นำมาเวียนซ้ำ เป็นเพียงสิ่งที่ขอยืมมาเข้าพิธี (พอให้เป็นพิธีเท่านั้น) ไม่ให้ต้องถวายด้วยมือเปล่าเท่านั้นเอง โดยแท้จริงคือ เราถวายเงินกับทางวัด การไปหยิบของๆ วัด มาประเคนให้วัดซ้ำ ไม่มีผลอะไรต่อกรรมนั้น เท่ากับว่า ผู้ถวายก็ได้บุญในส่วนถวายเงินหยอดตู้บริจาคเข้าวัดนั่นเอง หรือพูดติดตลกว่า “ยืมของๆ วัดมา ยกจากทางซ้าย แล้วย้ายมาทางขวา” แล้วก็เอาเงินหยอดตู้ ทำบุญให้สบายใจ แล้วก็กลับบ้านไป การถวายเครื่องไทยธรรม หรือสิ่งของแก่พระสงฆ์นั้น ตรงไปตรงมา คือ การหาซื้อเอาสิ่งของมาให้พระท่านได้ใช้ เข้าใจอย่างง่ายๆ คือ เราให้อะไรแก่ท่านได้ใช้สอย เราก็ได้บุญจากการให้สิ่งนั้นครับ ในกรณีนี้ เราให้สตางค์ ก็ได้บุญจากการให้สตางค์ / เราเอาของมาถวาย ก็ได้บุญจากการให้สิ่งของ ถวายไทยธรรม บุญมากหรือน้อย ?…

การบูชาด้วยดอกไม้ ของหอม พระพุทธเจ้าตรัสสรรเสริญ การปลูกต้นไม้ไว้ใน วนโรปสูตร (สํ.ส.๑๕/๑๔๕/๓๗) ดังมีข้อความว่า “ชนเหล่าใดสร้างอาราม (สวนไม้ ดอกไม้ผล) ปลูกหมู่ไม้ (ให้ร่มเงา) สร้างสะพาน และชนเหล่าใดให้โรงน้ำเป็นทาน และบ่อน้ำ ทั้งบ้าน ที่พักอาศัย ชนเหล่านั้น ย่อมมีบุญ เจริญในกาลทุกเมื่อ ทั้งกลางวันและกลางคืน ชนเหล่านั้นตั้งอยู่ในธรรม สมบูรณ์ด้วยศีล เป็นผู้ไปสวรรค์” ด้วยเหตุนี้ การบูชาพระปฏิมา หรือพระเจดีย์ ด้วยดอกไม้ ของหอม หรือนำต้นไม้มาใช้ในการเวียนประทักษิณรอบอุโบสถ จึงเป็นสิ่งที่มีผลมาก มีอานิสงส์มาก ด้วยเหตุแห่งการสักการะบูชาผู้ที่ควรบูชา ดังที่พระพุทธเจ้าตรัสไว้ในมงคลสูตร (ขุ.ขุ.๒๕/๖/๒,ขุ.สุ.๒๕/๓๑๗/๒๘๘) ว่า  “การไม่คบพาล การคบแต่บัณฑิต และการบูชาผู้ที่ควรบูชา นี้ก็เป็นมงคลอุดม (มงคลอันสูงสุด อันยอดเยี่ยม) ด้วยเหตุนี้ การรณรงค์หรือส่งเสริม ให้นำกล้าไม้มาใช้แทนดอกไม้ ในการเวียนเทียนเพื่อบูชาพระรัตนตรัย นอกจากจะเป็น “อปจายนมัยกุศล” กุศลที่เกิดจากการแสดงความเคารพอ่อนน้อม ต่อผู้ควรบูชาแล้ว ยังได้บุญจากการให้ต้นไม้ เพื่อนำไปปลูก ให้ร่มเงาแก่วัดวาศาสนา ตามนัยแห่ง วนโรปสูตร…

มีผู้ถามมาว่า พระไปนั่งฉันสุกี้บุฟเฟต์ ได้หรือไม่ ? ตอบ ในพระวินัย การประกอบอาหาร ซึ่งหมายถึง การปรุงจากของดิบให้เป็นของสุกแล้วฉัน เช่น การไปฉันสุกี้ แล้วพระภิกษุฉกเอง ต้มเอง นั้น เป็นอาบัติทุกกฏครับ เว้นแต่จะมีโยมต้มให้ แล้วถวายของที่สุกแล้วตักใส่ชามถวายให้ จึงจะไม่เป็นอาบัติ .. แต่การอุ่นอาหาร ที่สุกอยู่แล้ว ไม่เป็นอาบัติครับ ดังในพระวินัย หมวดเภสัชขันธกะ (วิ.ม.5/49/48) ว่า [49] … พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงติเตียนว่า ดูกรอานนท์ การกระทำของเธอนั่น ไม่เหมาะ ไม่สม ไม่ควร มิใช่กิจของสมณะ ใช้ไม่ได้ ไม่ควรทำ ดูกรอานนท์ ไฉนเธอจึงได้พอใจในความมักมากเช่นนี้เล่า . . . ดูกรอานนท์ อามิส (อาหาร) ที่เก็บไว้ในภายในที่อยู่ เป็นอกัปปิยะ แม้ที่หุงต้มในภายในที่อยู่ ก็เป็นอกัปปิยะ แม้ที่หุงต้มเอง ก็เป็นอกัปปิยะ การกระทำของเธอนั่น ไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของชุมชนที่ยังไม่เลื่อมใส … ครั้นแล้วทรงทำธรรมีกถา รับสั่งกะภิกษุทั้งหลาย…

อาทิตย์ เสตะจันทน์ ถาม (๒๕ ก.พ.๖๐) กราบเรียนถามท่านอาจารย์ครับ การที่คนมักพูดว่า “ชั่วช่างชี ดีช่างสงฆ์” โดยมักปรามคนที่ไปตำหนิติเตียนพระที่ทุศีล โดยบอกว่าจะเป็นบาปนั้น ความคิดแบบนี้ถูกต้องหรือไม่ และท่าทีที่ถูกต้องของพุทธบริษัทควรเป็นเช่นไร สำหรับผมเห็นว่าท่าทีแบบนี้แหละที่ทำให้มีคนไม่ดีมาบวชพระมากมาย และก่อให้เกิดปัญหากับพุทธศาสนาอยู่จนทุกวันนี้ สิกขาบทหลายข้อก็เกิดมาจากฆราวาสตำหนิพฤติกรรมของพระมิใช่หรือครับ ตอบ ข้อพึงปฏิบัติของภิกษุต่อภิกษุต้องอาบัติ ตามพระวินัย ในหลักของพระวินัย กล่าวว่า หน้าที่ๆ จะพึงปฏิบัติเมื่อภิกษุต้องอาบัติ มี ๓ ประการ คือ ๑. เป็นหน้าที่ของภิกษุผู้ต้องอาบัติ จะต้องทำคืนตามวิธีนั้นๆ (เช่นแสดงอาบัติ อยู่ปริวาสกรรม หรือลาสิกขา) ๒. เป็นหน้าที่ของภิกษุอื่นผู้รู้เห็น จะพึงตักเตือนด้วยความเมตตา (หาใช่นิ่งเฉย ดังที่พระเถระทั้งหลายกระทำอยู่ในปัจจุบัน) ๓. เป็นหน้าที่ของสงฆ์ จะพึงทำตามสมควรแก่พระธรรมวินัย (ด้วยนิคหกรรม กระทำการลงโทษด้วยวิธีต่างๆ) ฉะนั้น โดยทั่วไปแล้ว ภิกษุอื่นหรือสงฆ์ผู้รู้เห็น จะต้องตักเตือนและแก้ไขให้ถูกต้องตรงตามพระวินัยครับ เมื่อคฤหัสถ์ทราบการผิดวินัยของภิกษุ แต่สำหรับคฤหัสถ์ เมื่อไม่ใช่พระภิกษุ สิ่งที่เราพึงกระทำ ก็คือการตำหนิ ห้ามปราม และปกป้องพระพุทธศาสนา ดังเรื่องที่ปรากฏใน…

นุช รัตนสิทธิ์ ถาม กราบเรียนถามอาจารย์ค่ะ 1) ตอนเช้าพระที่ไปนั่งบิณฑบาตรอยู่ใกล้ๆ ป้ายรถเมล์ หรือหน้าตลาดผิดพระวินัยไหมค่ะ (แถมมีคล้ายๆ ถุงปุ๋ยเตรียมมาบรรจุของ วางอยู่ข้างๆ อีกค่ะ ถุงเต็มแล้วก็ยังไม่ยอมไป) 2) ถ้าผิด เราชาวพุทธสมควรที่จะไปบอกตำรวจมาจับไหมค่ะ หรือควรทำอย่างไรดีค่ะถึงจะช่วยกันรักษาศาสนาเอาไว้ได้ ฯลฯ ตอบ การที่พระท่านนั่งรับบิณฑบาต ไม่มีความผิดครับ จะนั่ง จะยืนนิ่งอยู่ หรือจะเดินไป ก็ได้ทั้งสิ้น ไม่มีสิกขาบทห้ามไว้, ประเด็นที่ว่า มีถุงปุ๋ยอยู่ข้างๆ เพื่อใส่ภัตตาหารบิณฑบาตนั้น ตามพระวินัยบัญญัตินั้น มีว่า . . . “ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า เราจักรับบิณฑบาตจดเสมอขอบบาตร (ไม่รับบิณฑบาตจนล้น)ฯ” หมายความว่า ตามธรรมเนียม พระสงฆ์เราจะรับบิณฑบาตเพียงเท่าที่จะรับได้เท่านั้น ไม่รับเกินกว่าบาตรของตน หากรับเกินกว่า ย่อมต้องอาบัติทุกกฏ (เสขิยวัตร โภชนปฏิสังยุต ข้อที่ ๔) แต่ก็มีอีกสิกขาบทหนึ่ง มาใน โภชนวรรค บทที่ ๔ ว่า . .…

คำถาม มีผู้ถามว่า ตามพระวินัยบัญญัติ ถูกต้องหรือไม่ อย่างไรค่ะ ? ผมอยากตอบสั้นๆ ก่อนเลย จากชื่อหัวข้อข่าว ที่ถามว่า ใครจะเป็นผู้ตัดสิน ? พระวินัยที่พระพุทธเจ้าทรงบัญญัติไว้นั่นล่ะครับ เป็นผู้ตัดสิน หาใช่พระรูปใดรูปหนึ่งไม่ เรื่องราวในข่าวมีดังนี้ คือ เกิดข้อกังขาคาใจชาวพุทธ กรณีพระชั้นผู้ใหญ่ที่จันทบุรี มีคำสั่งให้ ‘พระเตี้ย’ สูง 99 ซม. สึกออกไปกลางพรรษา หากไม่สึก คนที่บวชให้จะต้องสึกเอง พบมีพระวินัยบัญญัติไว้ ในข้อลักษณะที่ไม่ควรให้บรรพชา คนเตี้ย (เกินไป) อยู่ด้วย เมื่อตอนบ่ายวันที่ 18 ส.ค. 59 หลังเกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์กันอย่างหนักเกี่ยวกับพระรูปหนึ่งในพื้นที่ อ.สอยดาว จ.จันทบุรี มีคำสั่งให้ลาสิกขากลางพรรษากะทันหัน จากการที่เขามีร่างกายไม่สมบรูณ์สูงเพียง 99 เซนติเมตร สร้างความประหลาดใจให้กับชาวบ้านเป็นอย่างมาก เพราะระหว่างที่ครองเพศบรรพชิตพระรูปดังกล่าว ได้ปฏิบัติกิจของสงฆ์อย่างเต็มที่ ไม่ขาดตกบกพร่อง ขนาดรูปร่างไม่ได้เป็นอุปสรรคแต่อย่างใด ฯลฯ นายเสริมศักดิ์ ได้เข้าบวชเพื่อทดแทนบุญคุณบิดามารดา โดยตั้งใจจะบวชให้ครบ 3 เดือนในช่วงเข้าพรรษา จึงได้เข้าร่วมโครงการอุปสมบทหมู่…

ตอบ           การพูดปด มีโทษมากน้อยอย่างไร ในอรรถกถาสัมมาทิฏฐิสูตร (ม.มู.๑๒/๑๑๐/๕๔๑) ให้หลักไว้ดังนี้ คือ           มุสาวาทชื่อว่ามีโทษน้อย เพราะประโยชน์ที่ผู้พูดทำลายนั้นมีน้อย / และมีโทษมาก เพราะทำลายประโยชน์มาก           มุสาวาทของคฤหัสถ์ทั้งหลายที่กล่าวโดยนัยว่าไม่มี เพราะประสงค์จะไม่ให้วัตถุที่ตนมีอยู่ ชื่อว่ามีโทษน้อย / ส่วนมุสาวาทที่ตนเป็นพยานกล่าวเพื่อทำลายประโยชน์ชื่อว่ามีโทษมาก           มุสาวาทของบรรพชิตทั้งหลายที่กล่าวประชดประชัน โดยประสงค์จะหัวเราะเล่นชื่อว่ามีโทษน้อย / แต่มุสาวาทของบรรพชิตผู้กล่าวโดยนัยว่าไม่เห็นเลยว่าเห็น ดังนี้ชื่อว่ามีโทษมาก           ฉะนั้น การโกหกนั้น จะเป็นบาปมาก-บาปน้อย จึงขึ้นอยู่ต่อประโยชน์ที่เราเสียไป เมื่อเราไม่ได้รู้ความจริงครับ ถ้าเรารู้ว่าเขาโกหก แต่เราไม่เสียใจ หรือเสียใจมีผลต่อเราต่อเขาอย่างไร…