Category: บทความ

ถาม : กราบเรียนถามอาจารย์ค่ะ การที่เราฟังอะไรแล้วสังขารเขาปรุงตามมานั้น มันจะเกิดเป็นกรรมตามมาไหมค่ะ อย่างพระพุทธเจ้าชาติที่ท่านไปดีใจกับการตกปลาได้มากท่านยังต้องปวดหัวเลย เราดีใจ เสียใจไปกับสิ่งต่างๆ อยู่ตลอดเวลาโดยไม่มีสติปรับใจให้เป็นกลาง เราไม่แย่หรือค่ะ (ต้องเห็นว่าสิ่งนั้นมันดับไปจากใจ) เช่น เราได้ยินว่าศาลตัดสินให้เขาถูกจำคุก 5 ปี ใจมันก็คิดของมันเองเลยนะว่าแค่ 5 ปีเองหรือ ทำไมถึงได้น้อยจัง (ใจมันคิดของมันเองนะค่ะ เราไม่ได้คิด หรือเรายังไม่ทันความคิดค่ะ) แล้วเราจะบาปไหมค่ะ ถ้าเราไม่ได้คิดเราก็ไม่บาปใช่ไหมค่ะ ตอบ : ความคิดเกิดขึ้นรวดเร็ว ทันทีที่กระทบกับอารมณ์ต่างๆ เรียกว่า จิตตุปบาท เกิดขึ้น ปรุงแต่งใจไปตามผัสสะ ก. ถ้าปรุงแต่งดี เป็นกุศล เรามีสติระลึกรู้ความคิดนั้น ก็เรียกว่า มีสติสัมปชัญญะ รู้ใจปรุงแต่งกุศลนั้น สติผู้รู้ก็เป็นกุศล การปรุงแต่งที่เกิดขึ้น ก็เป็นกุศล จึงเป็นกุศลด้วยกันทั้งคู่ ข. ถ้าปรุงแต่งไม่ดี เป็นอกุศล เรามมีสติระลึกรู้ขึ้นมา ก็เรียกว่า มีสติสัมปชัญญะ รู้ทั้นใจที่ปรุงแต่งอกุศลอยู่ อกุศลนั้นจะดับไป และสักครู่ก็อาจปรุงแต่งอกุศลขึ้นอีก สติถ้าเกิดได้อีก ก็ตัดกระแสความคิดอกุศลนั้นอีก เป็นเช่นนี้…

ตอบปัญหานี้ มีประเด็นที่ต้องพิจารณาด้วยกัน 2 ประเด็น คือ (ในเบื้องต้น ผมขอตอบก่อนเลยว่า อภัยทานอานิสงส์สูงกว่าธรรมทาน แต่ธรรมทานเป็นทานที่มีอานิสงส์สูงสุด ครับ) ในพระไตรปิฎก (องฺ.ทุก. 20/386/85) พระพุทธเจ้าตรัสว่า ทาน (จำแนกโดยสิ่งที่ให้) มี 2 ประเภท ดังนี้ [386] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ทาน 2 อย่างนี้ 2 อย่างเป็นไฉน คือ อามิสทาน 1 ธรรมทาน 1 ดูกรภิกษุทั้งหลาย ทาน 2 อย่างนี้แล ดูกรภิกษุทั้งหลาย บรรดาทาน 2 อย่างนี้ ธรรมทานเป็นเลิศ เช่นเดียวกันใน ทานสูตร (ขุ.อิติ. 25/278/238) ตรัสว่า [278] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ทาน 2 อย่างนี้ คือ อามิสทาน 1 ธรรมทาน…

เกร็ดการสนทนา เมื่อ 2 เม.ย. 2560 ปิยะลักษณ์ : สงกรานต์นี้ ไปปฏิบัติธรรมที่ไหนหรือเปล่า ? สมาชิกกลุ่ม : ไม่ไปครับ/ไม่ไปค่ะ ร้อน ปิยะลักษณ์ : นรกร้อนกว่านี้มาก จริงๆ นะ ถึงว่า ทำไมเข้ารอบ 2,800 ยาก สมาชิกกลุ่ม : 2,800 คืออะไรครับ/อะไรหรือค่ะ ปิยะลักษณ์ : เขาโค ไง โบราณจารย์อุปมา หมู่ชนที่จะได้กลับมาเกิดเป็นมนุษย์มีน้อย เปรียบเหมือน “เขาโคกับขนโค” . . . ขนของสัตว์ทั่วร่างกายมีประมาณ 5 ล้านรูขุมขน เขาโคมีเพียง 2 เท่านั้น เปรียบเทียบมนุษย์ในโลกมีประมาณ 7 พันล้านคน เท่ากับ (7,000,000,000×2/5,000,000)=2,800 คนเท่านั้น ที่มีโอกาสจะได้กลับมาเกิดเป็นมนุษย์อีกในภพหน้า ซึ่งเป็นสุคติภพที่ประเสริฐที่สุด ควรแก่การบำเพ็ญบารมี . .…

ถาม (18/2/60) เรื่องอุเบกขากับโสมนัส ในแง่การนำเกิด และการทำกรรมดี ดูเหมือนโสมนัสจะดีกว่า แต่ในการทำสมาธิ ทำไมอุเบกขากลับสูงกว่า เจริญพร ตอบ “การกระทำกุศลด้วยโสมนัสจิต ยินดีในการเจริญกุศล” ย่อมให้ผลสูงกว่า “การกระทำกุศลด้วยอุเบกขาจิต ซึ่งมีใจวางเฉย ไม่ยินดียินร้าย” กับ “การเสวยสุขเวทนาในฌาน แล้วมีจิตเป็นอุเบกขา ไม่ติดใจในสุขนั้น” ย่อมให้ผลสูงกว่า “การเสวยสุขเวทนาในฌาน แล้วมีปีติสุข ยินดีในความสุขนั้น” ครับ ธรรมใน ๒ เรื่องนี้แตกต่างกันนะครับ “ความยินดีในกุศล มีผลสูงสุด” กับ “ความมีใจวางเฉยต่อสุขและทุกข์ ย่อมมีผลสูงสุด” (โสมนัสสหคตัง มหากุสลจิตตัง เหนือกว่า อุเบกขาสหคตัง มหากุสลจิตตัง) และ (อุเบกขาเจตสิก ในมหัคคตจิต เหนือกว่า ปีติและสุขเจตสิก ในมหัคคตจิต) ถาม แสดงว่า คำว่าอุเบกขา ในการเจริญสติ ไม่ได้หมายถึงอุเบกขาเวทนาหรือ ? แต่เป็นจิตที่เป็นกลาง ตอบ ใช่ครับ การวางใจเป็นอุเบกขาในระหว่างปฏิบัติ หมายถึง…

มีผู้ถามว่า ไปช่วยงานกฐิน จัดนั่นทำนี่ ทำอะไรมากมาย แต่บริจาคเงินน้อย ไม่ได้ใส่ชื่อร่วมเป็นเจ้าภาพ จะได้อานิสงส์ไหมคะ? ตอบ การได้ชื่อว่าเป็นเจ้าภาพหรือไม่ ไม่มีความสำคัญเลย บุญอยู่ตรงที่เราได้ทำอะไร เราได้ให้อะไรเท่านั้น เช่นเราให้ผ้าเราก็ได้ผ้า เราให้เงินเราก็ได้เงิน เราขวนขวายช่วยเหลือ เราก็จะได้รับการช่วยเหลือต่อไปในอนาคต ในส่วนของทาน ตรงไปตรงมา ให้อะไรได้อย่างนั้น (1) (เช่น เราให้อาหาร ก็ได้อานิสงส์คืนกลับมาเป็นอาหารในภพนั้นๆ แต่ไม่ใช่ประเภทเดียวกัน เช่น ให้ข้าวผัด ก็อาจได้คืนมาเป็นสเต็ก ข้าวแกง ก๋วยเตี๋ยว ก็ได้ , เราถวายจีวรพระ ก็ได้อานิสงส์คืนมา เป็นเสื้อผ้า กางเกง ตามอัตภาพของเรา เป็นต้น) ต้องเข้าใจว่า การได้บุญ กับการได้อานิสงส์นั้นไม่เหมือนกัน บุญ คืออะไร มีความหมายอย่างไร ? . . . บุญเป็นเครื่องชำระล้างจิตใจ ให้เกิดความบริสุทธิ์ เข้าใกล้พระนิพพาน ยิ่งเราเสียสละมากเท่าไหร่ เช่นตั้งใจมาก เสียสละกำลังแรงกายมาก แม้จะไม่มีทรัพย์จะให้ ก็ได้ผลบุญ…

ขอรับบุญ-รับบาปแทนกันได้ไหม . . . ถ้าเราทำบุญร่วมกับเพื่อน แล้วขอให้เราได้รับบุญคนเดียวได้มั้ย หรือถ้าเราทำบาปร่วมกับเพื่อน เราจะขอรับบาปแทนเพื่อนได้หรือไม่ ตอบ บุญ-บาปเป็นเรื่องของจิตใจ . . . เรื่องความเป็นบุญหรือบาป เป็นเรื่องเริ่มต้นแต่ภายในจิตใจของเราครับ เช่น เมื่อเราทำบุญด้วยความตั้งใจ จิตของเราย่อมผ่องใสด้วยกำลังของกุศลที่ได้กระทำ , เช่นเดียวกัน เมื่อเรามีเจตนาทำบาป จิตของเราก็ย่อมเศร้าหมองไป ตามกำลังของอกุศลที่ได้กระทำลงไปเช่นกัน . . . ฉะนั้น สภาวะจิตที่ดีขึ้นหรือแย่ลง ที่เกิดจากการกระทำของตนเอง หรือของบุคคลใดบุคคลหนึ่งเป็นผู้กระทำ ก็เป็นของเฉพาะตน ทำแทนกันไม่ได้ รับแทนกันก็ไม่ได้ , เราจะทำบุญแล้ว ให้ผู้อื่นรับแทนก็ไม่ได้ เราทำบาปแล้ว จะให้ผู้อื่นรับแทนก็ไม่ได้เช่นกัน . . . ตรงนี้จะมีข้อที่พึงทำความเข้าใจต่อเรื่องของการอุทิศส่วนบุญ และการอนุโมทนาบุญ ดังนี้คือ เมื่ออุทิศส่วนบุญ ผู้รับได้รับอย่างไร ? ในการอุทิศส่วนบุญ เมื่อเราทำความดีมา แล้วเราอุทิศส่วนบุญให้ผู้อื่น เมื่อเขารู้ได้ เขาย่อมดีใจ และร่วมยินดีกับการกระทำบุญนั้น และยินดีที่เราให้บุญแก่เขา เรียกว่า…

“ผิดศีลหรือไม่ พระขับ-ขี่รถ ? ขอถามเป็นความรู้” ท่านเจ้าของคลิป ตั้งคำถาม เรื่องยาน ตามพระวินัย เรื่องยาน ตามพระวินัย มีพระบัญญัติว่า (วิ.ม.5/13/18) [14] “ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงไปด้วยยาน รูปใดไป ต้องอาบัติทุกกฏ” ต่อมามี อนุบัญญัติ (1) ว่า “ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตยานแก่ภิกษุผู้อาพาธ” ต่อมามี อนุบัญญัติ (2) ว่า “ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตยานที่เทียมด้วยโคตัวผู้ และยานที่ใช้มือลาก” ต่อมามี อนุบัญญัติ (3) ว่า “ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตคานหามมีตั่งนั่ง และเปลผ้าที่เขาผูกติดกับไม้คาน” สรุปความได้ว่า พระพุทธองค์อนุญาตพระภิกษุขึ้นยานพาหนะได้เมื่อเจ็บป่วย ถ้าไม่ป่วยแล้วขึ้นยานพาหนะ ต้องอาบัติ ในพระวินัยมีเท่านี้ครับ คำถามต่อมา แล้วพระภิกษุขึ้นยานพาหนะต่างๆ ในกรณีไม่ป่วยล่ะ ? เช่น ขึ้นรถเมล์ รถไฟ รถทัวร์ รถยนต์ส่วนตัว ขี่ม้า ฯลฯ ไปในกิจต่างๆ ล่ะ…

มีผู้ได้ดูคลิปจากอดีตมหาเปรียญคนหนึ่งกล่าวว่า “กะเทย หรือบัณเฑาะก์ ที่พระพุทธเจ้าทรงห้ามบวชเป็นภิกษุนั้น มีแต่เฉพาะผู้ถูกตอน (ขันที) ผู้มีเพศสภาพบกพร่อง ระบุเพศไม่ได้ และผู้มีสองเพศเท่านั้น”. . . ในพระไตรปิฎก และคัมภีร์อธิบายความพระไตรปิฎก กล่าวถึงเรื่องนี้ไว้อย่างไร จึงขอยกเอาข้อความในพระไตรปิฎก และอรรถกถา มาชี้แจงให้เกิดความเข้าใจ ดังนี้ ตอบ คำว่า กะเทย ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 ให้ความหมายว่า “คนที่มีอวัยวะเพศทั้งชายและหญิง, คนที่มีจิตใจและกิริยาอาการตรงข้ามกับเพศของตน เรามาเริ่มต้นศึกษาจากคุณสมบัติของผู้ต้องการจะบวช ดังนี้ สมบัติแห่งการอุปสมบท 5 ประการ 1. วัตถุสมบัติ (คุณสมบัติของผู้บวช) มี 4 ประการ เป็นชาย (มนุษย์ผู้เป็นชาย) มีอายุครบ 20 ปีบริบูรณ์ (นับแต่ปฏิสนธิมา) (วิ.ม.4/111/147, วิ.ม.4/141) ภาวรูป 2 : ภาวรูป แปลว่า รูปบอกความเป็นหญิงเป็นชาย มี 2 ชนิด…