Category: บทความ

ถาม โสดาบันจะยังลำเอียงอยู่ไหมค่ำ ท่าน อ.น่าจะเท่าเทียมกันทุกคนเนาะ ? ตอบ ต้องเข้าใจคำว่า “ลำเอียง” ก่อนนะครับ คำว่า ลำเอียง แปลว่า ประพฤติไม่ชอบธรรมเพราะเห็นแก่พวกพ้อง (เห็นแก่ความรัก ความชัง ความเขลา หรือความกลัว) หรือประพฤติชอบธรรมไม่เสมอหน้ากัน ในบุคคลผู้มีคุณเสมอกัน พระอริยบุคคล มีความลำเอียงอีกหรือไม่ ? สำหรับพระอริยบุคคลแล้ว จะไม่มีความลำเอียงเพราะเหตุใดๆ อีก ดังคำโบราณว่า “ว่าไปตามเนื้อผ้า” คือ ดีก็ว่าดี ไม่ดีก็ว่าไม่ดี นั่นเอง เช่น พ่อแม่ย่อมมีความรักลูกทุกคน แต่มีความเอ็นดูไม่เท่ากัน ขึ้นต่อความประพฤติของบุตรว่าดีร้ายอย่างไร ถ้าบุตรดีเสมอกัน ก็รัก และให้เสมอกัน แต่ถ้าบุตรประพฤติไม่เสมอกัน ก็อาจรัก และให้ไม่เสมอกัน นั่นเอง การประพฤติเช่นนี้ ไม่ชื่อว่ามีใจลำเอียง แต่ชื่อว่า “ว่าไปตามเนื้อผ้า” ครับ แต่ถ้าลูกประพฤติดีเหมือนกัน แต่คนหนึ่งประจบเก่ง อีกคนหนึ่งพูดไม่เป็น แล้วให้ไม่เสมอกัน อย่างนี้สิ เรียกว่า ความลำเอียง ครับ…

คำถาม มีผู้ถามว่า ตามพระวินัยบัญญัติ ถูกต้องหรือไม่ อย่างไรค่ะ ? ผมอยากตอบสั้นๆ ก่อนเลย จากชื่อหัวข้อข่าว ที่ถามว่า ใครจะเป็นผู้ตัดสิน ? พระวินัยที่พระพุทธเจ้าทรงบัญญัติไว้นั่นล่ะครับ เป็นผู้ตัดสิน หาใช่พระรูปใดรูปหนึ่งไม่ เรื่องราวในข่าวมีดังนี้ คือ เกิดข้อกังขาคาใจชาวพุทธ กรณีพระชั้นผู้ใหญ่ที่จันทบุรี มีคำสั่งให้ ‘พระเตี้ย’ สูง 99 ซม. สึกออกไปกลางพรรษา หากไม่สึก คนที่บวชให้จะต้องสึกเอง พบมีพระวินัยบัญญัติไว้ ในข้อลักษณะที่ไม่ควรให้บรรพชา คนเตี้ย (เกินไป) อยู่ด้วย เมื่อตอนบ่ายวันที่ 18 ส.ค. 59 หลังเกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์กันอย่างหนักเกี่ยวกับพระรูปหนึ่งในพื้นที่ อ.สอยดาว จ.จันทบุรี มีคำสั่งให้ลาสิกขากลางพรรษากะทันหัน จากการที่เขามีร่างกายไม่สมบรูณ์สูงเพียง 99 เซนติเมตร สร้างความประหลาดใจให้กับชาวบ้านเป็นอย่างมาก เพราะระหว่างที่ครองเพศบรรพชิตพระรูปดังกล่าว ได้ปฏิบัติกิจของสงฆ์อย่างเต็มที่ ไม่ขาดตกบกพร่อง ขนาดรูปร่างไม่ได้เป็นอุปสรรคแต่อย่างใด ฯลฯ นายเสริมศักดิ์ ได้เข้าบวชเพื่อทดแทนบุญคุณบิดามารดา โดยตั้งใจจะบวชให้ครบ 3 เดือนในช่วงเข้าพรรษา จึงได้เข้าร่วมโครงการอุปสมบทหมู่…

“วาสนา” ตามความเข้าใจทั่วไป *ตัวอย่างคำที่ใช้ผิด* (มีเพื่อนส่งข้อความนี้มาใน line ครับ) อะไรคือวาสนา? ***นี่แหละครับคือวาสนา*** “วาสนา” จริงแท้คืออะไร ? คำว่า มีวาสนา ไม่ได้แปลว่า มีโชคดีหรือมีบุญนะครับ คำว่า วาสนา แปลว่า ความประพฤติที่เคยชิน เช่น สรุป คำว่า วาสนา เป็นคำกลางๆ ไม่ได้มีความหมายว่าดีหรือไม่ดีครับ เช่นเดียวกับคำว่า กรรม และทิฏฐิ ที่ใช้กันผิดมานาน “กรรม” เป็นคำกลางๆ มีดีมีชั่วก็ได้ คำว่า กรรม แปลว่า การกระทำ เป็นคำกลางๆ ไม่ดีไม่ชั่ว หรือเป็นดีเป็นชั่วได้ เช่น ไม่ใช่อย่างที่ใช้กันผิดๆ ว่า คนได้ทรัพย์เพราะมีบุญ คนเสียทรัพย์เพราะมีกรรม หรืออย่างที่ใช้กันผิดๆ ว่า คนมีหน้าตาสะสวยหรือหล่อเหลา เพราะเขามีบุญ ส่วนคนที่หน้าตาขี้เหล่ เพราะเขามีกรรม คำว่า กรรม เป็นคำกลางๆ มีดีมีชั่วได้ ต้องเติมต่อท้ายว่า…

ถาม มีผู้สงสัยว่า เมื่อมีหมอดูหรือใครมาทัก ว่าอย่าทำความดี อย่าเพิ่งลงทุน อย่าเพิ่งเปิดกิจการ อย่าเพิ่งก้าวต่อไปในชีวิต อย่าริเริ่มทำสิ่งนั้นสิ่งนี้ ที่จะทำให้ชีวิตเราดีขึ้น เพราะยังไม่มีฤกษ์ เพราะไม่มีดวงในทางนี้ ไม่มีดวงในช่วงนี้ ช่วงนี้ชะตาไม่ดี ทำแล้วจะเหนื่อย จะลำบาก จะเจ๊ง เราควรคิดอย่างไร ตอบ การที่เราจะทำอะไร ไม่ทำอะไร เมื่อนั่นเมื่อนี่ ตามที่มีหมอดูทักมา ไม่ตรงกับหลักพระพุทธศาสนา แต่สิ่งที่เราอาจต้องการจากเขาเหล่านั้น ก็มีเพียงคำแนะนำที่ประกอบร่วมกับการทำความดี ในสิ่งที่เราพอทำได้ ภายในขอบเขตของการไม่ทำบาป การจะปรับเปลี่ยนบางสิ่งบางอย่าง ที่พอแก้ไขให้เหมาะสมได้ต่างหาก คือสิ่งที่เราต้องการ มิได้หมายถึง เราจะต้องให้ความสำคัญที่เกินกว่าการพัฒนาชีวิตและการเจริญกุศล อย่างที่บางคนว่า ต้องรอ รอโชค รอดวง รอชะตา อะไรอย่างนั้น เช่นว่า ถ้ามีคนมาสมัครงาน หมอดูบอก อย่ารับ! เพราะดวงไม่สมพงษ์กับเรา เราก็ยังควรจะรับอยู่นั่นเอง ถ้าเขาเป็นคนดี มีคุณสมบัติพร้อม เพียงแต่ถ้าถูกทัก เราอยากรู้เพียงว่า เราควรระวังอะไรเป็นพิเศษบ้างหรือไม่ เท่านั้น ดังอุทาหรณ์เรื่องพระยากงที่ถูกพระยาพานฆ่า เพราะเชื่อหมอดู กลัวว่าลูกจะฆ่าพ่อ ก็เลยสั่งให้ฆ่าลูกเสียก่อน เป็นเหตุให้ต้องแอบส่งลูกไปอยู่ต่างแดน…

มีผู้ถามว่า “อยากจะเปลี่ยนชะตากรรม ต้องทำอย่างไร” มีผู้ถามว่า “อยากจะเปลี่ยนชะตากรรม ต้องทำอย่างไร ? ” ตอบ ก่อนอื่น ต้องเข้าใจว่า ชะตากรรม คืออะไรเสียก่อน ชะตากรรม คืออะไร ? ชะตากรรม โดยศัพท์หมายถึง กรรมที่ติดตัวมาแต่กำเนิด หรือกรรมที่มาพร้อมกับการเกิด 1. อาทิ รูปร่างหน้าตา ผิวพรรณวรรณะ สุขภาพพลานามัย ตระกูลที่เกิด บิดามารดา ภูมิอากาศ สิ่งแวดล้อม องค์ประกอบแวดล้อมที่มาพร้อมกับการเกิด คือ เกิดมาแล้วมีลักษณะอย่างไร เกิดมาท่ามกลางสภาพแวดล้อมอย่างไร นี้ประการที่ ๑ เรียกว่า ชะตากรรมที่มาในปฏิสนธิกาล 2. ชะตากรรมที่ครอบงำชีวิตของคน ได้แก่ อุปนิสัยใจคอ ความยินดีติดใจ ทัศนคติ อันเกิดมาแต่การอบรมสั่งสอนจากสิ่งรอบข้าง อาทิ บิดามารดา ครูอาจารย์ เพื่อนฝูง สภาพแวดล้อม ธรรมชาติ วัดวาศาสนา และสื่อสารมวลชนต่างๆ ล้วนแล้วแต่เป็นสิ่งที่ถูกปลูกฝังอุปนิสัย โดยหลีกเลี่ยงไม่ได้ จากบุคคลที่มีแนวคิดต่างๆ…

ตอบ           การพูดปด มีโทษมากน้อยอย่างไร ในอรรถกถาสัมมาทิฏฐิสูตร (ม.มู.๑๒/๑๑๐/๕๔๑) ให้หลักไว้ดังนี้ คือ           มุสาวาทชื่อว่ามีโทษน้อย เพราะประโยชน์ที่ผู้พูดทำลายนั้นมีน้อย / และมีโทษมาก เพราะทำลายประโยชน์มาก           มุสาวาทของคฤหัสถ์ทั้งหลายที่กล่าวโดยนัยว่าไม่มี เพราะประสงค์จะไม่ให้วัตถุที่ตนมีอยู่ ชื่อว่ามีโทษน้อย / ส่วนมุสาวาทที่ตนเป็นพยานกล่าวเพื่อทำลายประโยชน์ชื่อว่ามีโทษมาก           มุสาวาทของบรรพชิตทั้งหลายที่กล่าวประชดประชัน โดยประสงค์จะหัวเราะเล่นชื่อว่ามีโทษน้อย / แต่มุสาวาทของบรรพชิตผู้กล่าวโดยนัยว่าไม่เห็นเลยว่าเห็น ดังนี้ชื่อว่ามีโทษมาก           ฉะนั้น การโกหกนั้น จะเป็นบาปมาก-บาปน้อย จึงขึ้นอยู่ต่อประโยชน์ที่เราเสียไป เมื่อเราไม่ได้รู้ความจริงครับ ถ้าเรารู้ว่าเขาโกหก แต่เราไม่เสียใจ หรือเสียใจมีผลต่อเราต่อเขาอย่างไร…

บุษ บรรดาศักดิ์ ถาม (4 มีนาคม 2558)      สวัสดีคะ อาจารย์ ขอฝากเรียนถามหน่อยคะ…ภาวะจิตหยุดปรุง เรียกภาวะนั้นว่าอะไรคะ ? กราบขอบพระคุณคะ.._/|\_  ตอบ ภาวะจิตหยุดปรุงแต่ง คืออะไร ?          ธรรมดาจิตต้องมีการปรุงแต่งหรือถูกปรุงแต่งตลอดเวลาครับ เป็นธรรมชาติของจิต เรียกว่า จิตต้องถูกปรุงแต่งด้วยเจตสิกธรรม อันได้แก่ เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ และสังขารขันธ์ เสมอ           แต่สำหรับในภาษาพูด ทางการภาวนาเราอาจกล่าวว่า “จิตหยุดปรุงแต่ง” หรือ “จิตไม่มีการปรุงแต่ง” โดยอาศัยความรู้สึกของผู้ปฏิบัติว่าเป็นเช่นนั้น คือ รู้สึกว่า ‘จิตหยุดคิด’ นั่นเอง           อาการที่จิตหยุดปรุงแต่ง หรือจิตหยุดคิดนั้น โดยสภาพธรรมที่ปรากฏแก่ผู้ปฏิบัติ คือ…

สาบานเพื่อให้ผู้อื่นเชื่อ เป็นมุสาวาทไหม ? นะโม พุทโธ ถาม           ถ้าบุคคลชอบสาบานเพื่อให้คนอื่นเชื่อ ถ้าไม่เป็นจริง มีผลต่อผู้พูดมากน้อยแค่ไหนคะ มากกว่าศีลข้อมุสาหรือไม่คะ ตอบ           เจตนากล่าวไม่ตรงกับความจริงทั้งที่รู้อยู่ เรียกว่า “สัมปชานมุสาวาท”ฉะนั้น ผู้ที่สาบานโดยรู้อยู่ว่าจะไม่ทำตามนั้น จึงเป็น”สัมปชานมุสาวาท” การสาบานนั้น โดยทั่วไป ย่อมมีการตั้งเงื่อนไขเพื่อสาปแช่งตนเองร่วมอยู่ด้วยว่า “ถ้าไม่ทำขอให้เป็นเช่นนั้นเช่นนี้” ฉะนั้น ผู้สาบานโดยมีการสาปแช่งตนร่วมอยู่ด้วย ผลที่ได้เมื่อไม่ทำตามนั้นคือ ตนของตนย่อมสำนึกได้ถึงการสาปแช่งตนเอง โดยมีสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่กล่าวอ้างบางอย่างเป็นแรงผลักดันให้สำเร็จ            ฉะนั้น เมื่อกล่าวถึงบาปในการสาบานร่วมกับคำสาปแช่ง โดยตั้งใจจะไม่ทำอยู่แล้ว ย่อมให้ผล ๒ ประการคือ           ๑. การอ้างสิ่งศักดิ์สิทธิ์เพื่อยืนยันคำสัตย์ทั้งที่รู้ว่าเป็นเท็จ เจตนาให้พูดเท็จย่อมมั่นคงกว่า มีผลต่อจิตใจมากกว่า ด้วยดูแคลนสิ่งศักดิ์สิทธิ์ว่าไม่มี…

คุณเจ (นามสมมติ) ถาม กราบเรียนถามอาจารย์ปิยะลักษณ์ครับ เมื่อเกิดกรณีหรือปัญหาเป็นข้อถกเถียงกันระหว่างพุทธบริษัท(ซึ่งปัจจุบันมีมาก) หลายต่อหลายคนต้องการความกระจ่างชัด โดยเฉพาะมีผู้มีสติปัญญาสามารถชี้แจงว่าสิ่งใดเป็นธรรม สิ่งใดเป็นวินัย ให้เกิดความกระจ่างชัดและชี้ให้ชาวพุทธร่วมใจใฝ่ศึกษา จนเกิดประโยชน์แตกฉานนำปัญหาสู่กระบวนการศึกษาให้เกิดความรู้เข้าใจ มากกว่า การวิจารณ์แบบชอบชังในกรณีธุดงค์ที่เกิดปัญหาเป็นเหตุให้เกิดการกังขาสงสัยว่าทำถูกผิดจากพระธรรมวินัยอย่างไรจึงอยากเรียนถามอาจารย์เพื่อความกระจ่างแก่พุทธศาสนิกผู้รักธรรม ดังนี้ครับ ปิยะลักษณ์ ถิรสุนทรากุล ตอบ ธุดงค์ ในความหมายจริงๆแท้เป็นอย่างไร ? ธุดงค์ แปลว่า องค์คุณเครื่องกำจัดกิเลส, ชื่อข้อปฏิบัติประเภทวัตรที่ผู้สมัครใจจะพึงสมาทานประพฤติได้ เป็นอุบายขัดเกลากิเลสส่งเสริมความมักน้อยสันโดษเป็นต้น มี ๑๓ ข้อ คือ องค์แห่งธุดงค์ มีอะไรบ้าง ? หมวดที่ ๑ จีวรปฏิสังยุตต์ เกี่ยวกับจีวร มี ๑. ปังสุกูลิกังคะ ถือใช้แต่ผ้าบังสุกุล ๒. เตจีวริกังคะ ใช้ผ้าเพียงสามผืน; หมวดที่ ๒ ปิณฑปาตปฏิสังยุตต์ เกี่ยวกับบิณฑบาต ม ๓. ปิณฑปาติกังคะ เที่ยวบิณฑบาตเป็นประจำ ๔. สปทานจาริกังคะ บิณฑบาตตามลำดับบ้าน ๕. เอกาสนิกังคะ ฉันมื้อเดียว ๖. ปัตตปิณฑิกังคะ ฉันเฉพาะในบาตร ๗.…